Tratalenca, a aula de música ameazada por terrazas e presións comerciais, resiste en Área Central

• Esther Sobral, pedagoga e fundadora deste espazo educativo e musical, denuncia as presións para abandonar o seu local na planta baixa e os efectos da instalación dunha terraza que limita a accesibilidade e visibilidade do seu proxecto.

Redacción, a 8 de outubro de 2025.- Hai locais que son moito máis ca negocios. Tratalenca, na chamada «esquina vermella» da Área Central, é un deses espazos pequenos só en tamaño, pero xigantes en significado. Fundada no verán de 2020 por Esther Sobral, pedagoga con máis de 40 anos de experiencia, Tratalenca é unha aula de música, de memoria, de empatía e de coidado. Recibe desde bebés ata persoas maiores con problemas cognitivos, pasando por nenos e familias que atopan aquí algo máis que clases: unha comunidade.

Pero esta historia de compromiso educativo e social viuse sacudida por unha situación que Ester describe como “incomprensible e dolorosa”. A xerencia do centro comercial solicitoulle abandonar o local actual para trasladarse á planta superior, con argumentos relacionados con cambios na distribución dos espazos. Aínda que en principio se lle ofreceu continuar no mesmo local, a instalación dunha nova terraza de hostalaría rodeando o seu acceso fixo que a convivencia se convertese nunha loita silenciosa. Literalmente.

“A aula quedou no medio de dúas entradas de terraza, tapada, sen visibilidade, e co acceso comprometido para nenos pequenos e persoas en cadeira de rodas”, denuncia Esther visiblemente emocionada na entrevista concedida á radio local de Compostela e comarcas.

Tratalenca naceu nun momento de crise, en plena pandemia, como resposta a unha necesidade vital: ensinar doutro xeito, crear un espazo versátil e seguro, adaptado ás persoas e á música. “Tratalenca vén de ‘traballo’, ‘talento’ e ‘cariño’. É un proxecto que nace do coidado, non dunha estratexia de negocio”, explica.

O local da planta baixa foi escollido con coidado: acristalado para dar visibilidade e confianza ás familias, preto da entrada principal para facilitar a recollida dos máis pequenos, ao carón dunha papelería que lles dá soporte diario. “Non podo subir a planta de arriba. Hai nenos de dous, tres e catro anos. Hai familias que teñen outros fillos e non poden subir correndo. Iso non é só incómodo, é inseguro”.

Ademais, a planta superior require insonorización e obras de adaptación moi custosas, ao estar baixo vivendas particulares. “Non é que me negue por capricho. É que ese espazo non é viable para un proxecto educativo como este. Xa investín 30.000 euros para legalizar e acondicionar o local actual. Non podo facelo outra vez”.

O custo da visibilidade

O conflito parecía solucionado cando a xerencia lle confirmou que podería quedar onde estaba, pero “ao pouco tempo”, di, comezaron as obras dunha terraza que rodea literalmente a súa entrada. “Quedamos encaixoados. Perdoamos visibilidade, alumnos e, sobre todo, accesibilidade”, explica. E engade con voz entrecortada: “A aula foi deseñada para acoller tamén persoas maiores, ás veces en cadeira de rodas, como Olguiña, que xa non está con nós. Que pensen nesas persoas tamén, por favor”.

O impacto non foi só simbólico: oito familias confirmaron que non poderían continuar se Tratalenca se traslada ou mantén a situación actual de acceso obstaculizado. O dano económico é claro, pero para Esther, o que máis doe é “sentir que non se valora o que facemos, que non se entende que a educación tamén é un servizo que merece respecto”.

“Os que van aos bares e os restaurantes tamén teñen dereito a un bo servizo. Pero os nenos, os maiores, as familias… tamén. A educación non debería estar detrás dunha terraza. Debería convivir con ela”, di.

Esther presentou unha proposta detallada para un posible traslado: insonorización, adaptación de baños, mantemento da visibilidade e unha rebaixa no alugueiro. Tamén propuxo alternativas á situación actual, como modificar o deseño da terraza para garantir un paso accesible. “Só pedimos poder seguir traballando. Non queremos prexuízos nin privilexios, só xustiza e sentido común”.

A resposta foi negativa. E a situación, para ela e para as familias, é inxusta: “Se fose unha gran marca, non lle poñían nada diante. Pero como somos pequenos, semella que non molestamos se nos borran”.

“Marchar? Penseino. Pero teño tres compromisos: comigo mesma, coas familias, e cos valores que ensino”. Tratalenca non é só unha aula: é un espazo para medrar con dignidade. Hai familias que veñen desde Noia, Ordes ou Sigüeiro, que descubriron a Área Central grazas a Tratalenca e que agora tamén consumen e dinamizan a zona.

“O meu traballo é unha vocación. Non vou deixar que se silencie por intereses comerciais. Só quero seguir ensinando en paz”, conclúe Esther.

A súa historia lembra que as cidades e os centros comerciais tamén teñen alma, e que non hai progreso real cando se constrúe pisando proxectos que coidan da xente.