Exposición ‘Picheleiras: O traxe tradicional nas Terras de Compostela’ da Asociación do Traxe Galego

• A Asociación do Traxe Galego (ATG) clausura o seu 30º aniversario cunha exposición única que recupera a riqueza e singularidade dos traxes tradicionais composteláns, coñecidos como “traxes de brillantes”. 
• A mostra poderá visitarse do 11 de decembro ao 7 de xaneiro de 2026, en Ámbito Cultural de El Corte Inglés de Santiago de Compostela, planta baixa.

Santiago de Compostela, 10 de decembro de 2025.- Do 11 de decembro ao 7 de xaneiro, a Sala de Ámbito Cultural de El Corte Inglés acollerá a exposición “Picheleiras: O traxe tradicional nas Terras de Compostela”, unha mostra coa que a ATG pretende dar a coñecer estas xoias da indumentaria galega mediante reproducións fidedignas de pezas antigas, representativas de distintas parroquias e aldeas compostelás.

A inauguración terá lugar mañá xoves, 11 de novembro, as 19:00 horas, coa intervención de Consuelo Vázquez, presidenta de la Asociación do Traxe Galego; Marta Abal do Grupo Municipal PSdeG-PSOE, do Concello de Santiago de Compostela, José Antonio Constenla, do Grupo Municipal PP, do Concello de Santiago de Compostela, e Fuencisla Cid, directora de Comunicación del El Corte Inglés en Galicia.

No primeiro tomo da Historia de Galicia, Manuel Murguía, destacaba a diversidade do traxe tradicional galego: ‘A pesar de que se semejan bastante y parecen sujetarse a un tipo común, varían, sin embargo, de unas a otras regiones, no sólo en la hechura, sino también en los colores de los paños’. Esta reflexión serve de punto de partida para a mostra organizada pola Asociación do Traxe Galego (ATG), coa que pecha os actos conmemorativos do seu 30º aniversario unha exposición dedicada a unha tipoloxía única: os traxes de brillantes, propios da comarca de Santiago de Compostela.

Enfoque da exposición

A indumentaria tradicional galega debe estudarse por comarcas, pois cada unha conserva o canon xeral, mais con variacións e particularidades que reflicten formas de vida, historia e xeografía. Santiago de Compostela, pola súa relevancia cultural e relixiosa, foi centro de comercio e artesanía nos séculos XVIII e XIX. Aquí xurdiu o bordado picheleiro, realizado directamente sobre a tea nos obradoiros locais, con cristais de cobre, prata, ouro e azul, convertendo estas pezas en auténticas xoias da tradición.

Características singulares

• Bordados exclusivos en cristais de cor cobre (Bristol), prata (claro de lúa), ouro e azul.
• Motivos naturais: follas de loureiro, rosas, galos, paxaros, estrelas, corazóns e trevos.
• Pezas principais: mandís de veludo, chaquetiñas curtas de corte español, vasquiñas e mantelos.
• Uso principal: vodas e actos sociais, conservados por valor sentimental e documentados en fotografías e no disfraceo burgués do século XX.

Contexto histórico

Os traxes de brillantes apareceron arredor de 1860 e desapareceron coa decadencia do traxe tradicional na última década do XIX. A súa singularidade fixo que moitos se volvesen a empregar en festas como o Entroido Ullán, nos Coros de bonitos e bonitas, o que permitiu conservar imaxes históricas.

Traxes destacados na mostra:  

• Traxe do Castiñeiriño – Bordados florales y combinación de abelorios negros, dourados y de cor cobre. Réplica: Alberto Golpe. 
• Traxe da vila de Santiago – Empregado no ‘disfraceo burgués’ a comezos do século XX. Réplica: Alberto Golpe. 
• Traxe de Compostela – Mandil con custodias, cáliz e espigas, símbolos relixiosos. Réplica: Alberto Golpe. 
• Traxe de Marrozos – Mandil en veludo negro con bordados en prata e claro de lúa. Réplica: Aurelio Gianzo. 
• Traxe de Figueiras – Mandil bordado en claro de lúa con cristais pequenos, empregados nas vodas da década do ano 1880. Réplica: Alberto Golpe. 
• Traxe dos arredores de Santiago – Inspirado no cadro ‘Salida de misa’ de Dionisio Fierros. Réplica: Alberto Golpe. 
• Traxe de home Picheleiro – Con alta monteira bordada, chaleco decorado e panos de namorar. Réplica: Alberto Golpe. 
• Traxe de home de Compostela – Baseado no cadro ‘Romería’ de Fierros. Propiedade de Aurelio Gianzo. 
• Traxe de Ponteulla (Lestedo) – Confeccionado en 1891 polo mestre xastre Manuel Ríos para unha voda en Lestedo. Réplica: Andrés Collantes. 
• Traxe de Arca (O Pino) – Mandil con bordados de silvas e trevos en cristais Brístol e claro de lúa. Réplica: Andrés Collantes. 

A exposición poderá visitarse en horario comercial, hasta el 7 de xaneiro de 2026, entrada de balde.